Ubezpieczenia D&O

 Directors’ and Officers’ Liability Insurance
Połączenie ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej
i ochrony prawnej osób decyzyjnych zatrudnionych w spółkach kapitałowych

UBEZPIECZENIA D&O

UBEZPIECZENIE D&O (ang. Directors’ and Officers’ Liability Insurance) – to połączenie ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej i ochrony prawnej osób decyzyjnych zatrudnionych w spółkach kapitałowych. Za negatywne skutki podejmowanych przez siebie działań, odpowiadają całym swoim prywatnym majątkiem, którego wartość bardzo często może nie wystarczyć na pokrycie powstałej szkody. Jeśli niewłaściwą decyzją spowodują powstanie szkody w samej spółce, z roszczeniem w stosunku do nich mogą wystąpić udziałowcy, akcjonariusze a nawet sami pracownicy. Jeśli takie decyzje przyczynią się do powstanie szkody u innych podmiotów, z roszczeniem w stosunku do nich mogą wystąpić osoby trzecie (kontrahenci) lub wierzyciele spółki.

Ubezpieczenie D&O jest ubezpieczeniem dla całej kadry zarządzającej, menadżerskiej i nadzorującej w spółkach kapitałowych: członków władz spółek kapitałowych, spółdzielni, spółek komandytowych (gdzie komplementariuszem jest spółka kapitałowa), fundacji, instytutów, stowarzyszeń, zarządu, rad nadzorczych, dyrektorów, głównych księgowych, prokurentów i pełnomocników spółek, ich współmałżonków i spadkobierców, osób oddelegowanych do podmiotów zewnętrznych oraz pracowników współpozwanych z członkiem zarządu lub w związku z niedozwolonymi praktykami pracowniczymi, a także likwidatorów spółki, powołanych do jej likwidacji z przyczyn innych niż upadłość. Osoby te często muszą podejmować ryzykowne, stresujące decyzje, pod presją czasu i chęcią odniesienia spektakularnych zysków. W sytuacji, gdy okażą się błędnymi albo sprzecznymi z prawem lub statutem spółki i wyrządzą szkodę samej spółce lub innym podmiotom współpracującym ze spółką, są zobowiązani do jej naprawienia. Może się zdarzyć, że osoba która taką decyzję podjęła, już w tej spółce nie będzie pracowała. Dlatego ubezpieczenie D&O ochroną obejmuje nie tylko osoby aktualnie pełniące funkcje decyzyjne w spółce, ale też osoby, które te funkcje pełniły w przeszłości od momentu powstania spółki lub będą je pełnić w przyszłości. Wobec nich, ze względu na rodzaj zarówno błędu jak i podmiotu, który te straty poniósł, może być wszczęte przez poszkodowaną stronę postępowanie cywilne, karne, skarbowe, administracyjne lub arbitrażowe. Takie sytuacje mogą narazić te osoby (także same spółki, w których są zatrudnione) na bardzo wysokie koszty, związane na przykład z kosztami procesów sądowych lub z nałożonymi karami administracyjnymi. Nawet, gdyby w toku postępowania prawnego okazało się, że dana osoba nie była winna powstałej szkody, to i tak do ogłoszenia wyroku musi ponosić koszty postępowania sądowego, które bywają bardzo wysokie i zależą przede wszystkim od wartości toczącego się sporu. Pokrycie tych kosztów ze swojego prywatnego portfela może okazać się bardzo trudne, a w sytuacjach bardzo wysokich roszczeń – wręcz niemożliwe. Dzięki posiadanej polisie koszty toczącego się procesu sądowego i powstałe zobowiązania pokryje ubezpieczyciel.

 

Ubezpieczenie D&O swoją ochroną najczęściej obejmuje skutki niewłaściwych decyzji podejmowanych podczas wykonywania pracy lub wykonywania jej nienależycie przez osoby z kierownictwa spółki, jak na przykład: 

  • nieodpowiednie prowadzenie bieżących spraw spółki;
  • niewłaściwie prowadzony nadzór i kontrola nad działaniem spółki;
  • niedotrzymanie terminu złożenia wniosku o upadłość spółki;
  • błędy popełniane przy fuzjach i przejęciach prowadzonych przez spółkę;
  • mobbing lub niezgodne z prawem zwolnienie pracownika;
  • przekroczenie umocowania;
  • działanie na szkodę spółki;
  • złożenie fałszywego oświadczenia lub oświadczenia wprowadzającego w błąd;
  • naruszenie przepisów prawa (na przykład: Kodeksu Cywilnego, Kodeksu Spółek Handlowych).

Coraz częściej ubezpieczenie D&O jest doceniane przez małe i średnie firmy, dla których pokrycie wysokich kosztów postępowań sądowych czy też wypłata równie wysokich odszkodowań z prywatnego majątku osób decyzyjnych, może okazać się niemożliwa do zrealizowania. Dużą trudność może im także sprawiać umiejętność i konieczność korzystania z często zmieniających się przepisów prawnych.

Odpowiedzialność członków władz spółek za szkody wyrządzone w związku ze sprawowaną funkcją wynika ze statutu i umowy spółki, a także z:

  • Kodeksu spółek handlowych (w stosunku do spółek mają pierwszeństwo przed Kodeksem cywilnym),
  • Kodeksu cywilnego,
  • Przepisów ustaw szczególnych, jak na przykład: ustawy o działalności gospodarczej, ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, ustawy o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych,
  • ustawy o obrocie instrumentami finansowymi,
  • ustawy o nadzorze nad rynkiem kapitałowym.

Odpowiedzialność osób decyzyjnych w spółce określa Kodeks spółek handlowych: w rozdziale 7 – przedstawia odpowiedzialność cywilnoprawną spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, natomiast w rozdziale 8 – odpowiedzialność cywilnoprawną spółki akcyjnej, a tytuł V mówi o przepisach karnych.

Odpowiedzialność członków władz spółek kapitałowych oparta jest na zasadzie winy, która w prawie polskim występuje najczęściej jako:

  • wina umyślna – gdy sprawca świadomie chce wyrządzić drugiemu szkodę lub świadomie godzi się na powstanie szkody po stronie drugiego podmiotu;
  • wina nieumyślna (niedbalstwo) – gdy sprawca nie dołożył należytej staranności, dokładności, skrupulatności, co prawiło, że osoba ta nie przewidziała skutków swojego działania, chociaż przy zachowaniu staranności mogła te skutki przewidzieć.

Ze względu na moment wykonywania czynności, które mogły przyczynić się do powstania szkody, a za które odpowiedzialność ponoszą osoby decyzyjne w spółce, można te czynności podzielić na:

  • dokonane przez nich podczas tworzenia spółki – gdy umyślnie lub przez zaniedbanie podali w swoim oświadczeniu fałszywe dane o wysokości wniesionych kapitałów do spółki (lub ich podwyższeniu), wtedy wobec wierzycieli spółki odpowiadają solidarnie na zasadzie winy, za szkody wyrządzone w związku z niedotrzymaniem przepisów prawa; podobnie będą odpowiadać za zapewnienie sobie lub osobie trzeciej nadmiernie wygórowanych wynagrodzeń, niewspółmiernych do wykonanych usług;
  • dokonywane podczas funkcjonowania spółki (także czynności dokonywane przez likwidatora) – również odpowiadają na zasadzie winy (umyślnej lub nieumyślnej): za szkody wyrządzone spółce przy badaniu sprawozdania finansowego, działaniem lub zaniechaniem działania sprzecznym z prawem lub statutem spółki, za czynności związane z kierowaniem bieżącą działalnością spółki i reprezentowaniem spółki oraz za zobowiązania spółki.

Jest wiele czynników, które przemawiają za posiadaniem ubezpieczenia D&O. Gdy działanie lub zaniechanie z powodu niezachowania należytej staranności przez osobę decyzyjną doprowadzi do powstania strat w spółce, będzie ona odpowiadała przed spółką. Jeśli do strat spółki przyczyni się kilka osób, będą przed spółką odpowiadali solidarnie. Będą odpowiadać także za szkody wyrządzone wskutek udostępnienia do publicznej wiadomości nieprawdziwej informacji (lub jej zatajenie) w prospekcie informacyjnym o spółce, jak i później, przy publikacji bieżących i okresowych informacji. Kontrahenci mogą stwierdzić, że tymi informacjami zostali wprowadzeni w błąd, co przyczyniło się do poniesienia przez nich straty i mogą wystąpić z roszczeniem do osoby odpowiedzialnej za te działania, co w konsekwencji może skończyć się wstąpieniem na drogę sądową. W zależności od wysokości kwot roszczenia i kosztów sądowych, pokrycie ich z prywatnego majątku osób decyzyjnych może okazać się bardzo trudne a nawet niemożliwe do wykonania.

Kolejnym czynnikiem przemawiającym za posiadaniem polisy D&O jest fakt, że zgodnie z ordynacją podatkową, członkowie zarządu spółki całym swoim majątkiem odpowiadają za nieskuteczne egzekwowanie od spółki zobowiązań podatkowych. Nieskuteczna egzekucja tych zobowiązań może doprowadzić na przykład do zablokowania majątku spółki przez hipotekę, zastaw lub cesję, co może uniemożliwić dalsze jej funkcjonowanie. Kolejnym argumentem jest nieograniczona odpowiedzialność członków zarządu zatrudnionych na podstawie umowy o pracę za szkodę wyrządzoną spółce przez ich działalność sprzeczną z prawem. W takiej sytuacji także odpowiadają całym swoim prywatnym majątkiem.

Składka za ubezpieczenie każdorazowo jest kalkulowana indywidualnie przez ubezpieczyciela po przeprowadzeniu analizy kondycji majątkowo – finansowej spółki. Duży wpływ na nią ma również branża, w której dana spółka działa, a także wysokość przyjętej ochrony i zakres ubezpieczenia. Istotnym jest również fakt, czy spółka jest notowana na giełdzie i czy posiada podmioty zależne za granicą.

Ubezpieczenie D&O wypłaci kwotę odszkodowania za doznaną szkodę, pokryje koszty postępowań sądowych, koszty obrony, koszty zarządzania krytycznym zdarzeniem regulacyjnym, koszty uzyskania poręczenia majątkowego i inne koszty (okołoroszczeniowe) jak na przykład: koszty PR, koszty porady prawnej, koszty wsparcia psychologicznego.

Przedmiotowy zakres ubezpieczenia D&O to ochrona odpowiedzialności ubezpieczonych osób (do określonej sumy gwarancyjnej), która obejmuje między innymi:

  • koszty obrony, w związku ze szkodą zarówno na osobie jak i mieniu, a także
    w związku z zanieczyszczeniem;
  • koszty zastępstwa procesowego;
  • koszty uzyskania poręczenia majątkowego (koszty pozyskania i kwotę kaucji);
  • koszty dochodzenia roszczeń (konfiskata majątku);
  • koszty ekstradycji;
  • koszty odzyskania reputacji;
  • koszty porady prawnej;
  • koszty wsparcia psychologicznego, psychiatrycznego;
  • koszty stawiennictwa (transportu, noclegu);
  • koszty w przypadku ograniczenia prawa własności (bo zablokowano jej konto);
  • zaległości publicznoprawne spółki;
  • roszczenie dotyczące papierów wartościowych (może też być skierowane do spółki);
  • grzywny i kary administracyjne:
    • kary lub grzywny nałożone na gruncie prawa karnego, w tym prawa wykroczeń;
    • kary lub grzywny nałożone w wyniku jakiegokolwiek naruszenia prawa  podatkowego, w tym z tytułu kodeksu karno-skarbowego;
    • kary lub grzywny uznawane za niepodlegające ubezpieczeniu na podstawie
      prawa właściwego dla umowy ubezpieczenia lub jakiegokolwiek innego
      właściwego prawa.
Dodatkowo ubezpieczyciel może pokryć koszty obrony i ubezpieczenia członków rady nadzorczej do wysokości ustalonego w polisie limitu ponad sumę gwarancyjną (limit nadwyżkowy).
 
Natomiast ubezpieczyciele nie obejmą ochroną ubezpieczeniową między innymi roszczeń wynikających z odpowiedzialności zawodowej, z odpowiedzialności za produkt, wynikłych z bankructwa i braku finansowania, z winy umyślnej – co musi być potwierdzone osobistym oświadczeniem obwinianej osoby lub wyrokiem sądowym. Nie obejmą też ochroną szkód na rzeczy lub osobie (poza kosztami obrony z tym związanymi), roszczeń związanych z zarządzaniem składkami emerytalnymi, szkód powstałych w wyniku oddziaływania azbestu i z zanieczyszczenia środowiska (poza kosztami obrony i roszczeń wniesionych przez akcjonariuszy), roszczeń zgłoszonych w USA i Kanadzie.

Pełny zakres wyłączeń zawsze przedstawiony jest w warunkach ogólnych ubezpieczenia.

KUP POLISĘ

ZAPRASZAMY DO ZAWARCIA
UMOWY UBEZPIECZENIA D&O
ZA NASZYM POŚREDNICTWEM